Gewrichten kraken: is het slecht voor je? Wat je moet weten
Je kent het waarschijnlijk: je draait je nek, beweegt je schouder of strekt je vingers en ineens hoor je een duidelijke knak.
Sommige mensen vinden het geluid prettig. Anderen krijgen er juist de kriebels van en vragen zich af: is gewrichten kraken eigenlijk slecht voor je?
Het korte antwoord is: een krakend geluid betekent niet automatisch dat er iets beschadigd is. Maar er is wel een verschil tussen een gewricht dat spontaan kraakt, jezelf bewust steeds laten kraken en een chiropractische correctie.
In dit artikel leggen we uit waar het geluid vandaan kan komen, wat het wel en niet betekent en wanneer het verstandig is om een gewricht te laten beoordelen.
Een chiropractische correctie, ook wel een adjustment genoemd, is iets anders dan zelf je nek, rug of vingers kraken. Wat chiropractische zorg precies inhoudt, lees je in ons artikel Wat is chiropractische zorg – echt?
Waarom kraken gewrichten eigenlijk?
Een krakend of klikkend geluid kan verschillende oorzaken hebben.
Bij sommige gewrichten ontstaat het geluid door een snelle verandering van druk in het gewricht. Dit wordt vaak aangeduid als cavitatie. Ook beweging van pezen of ligamenten langs een gewricht kan een klik- of knappend geluid veroorzaken.
Daarom betekent een krakend geluid niet automatisch dat botten tegen elkaar schuren of dat er iets "kapotgaat".
Je kunt bijvoorbeeld je vingers, knieën of rug bewegen en daarbij geluiden horen zonder dat daar pijn of schade bij aanwezig is.
Het geluid zelf vertelt dus maar een beperkt deel van het verhaal.
Betekent een krakend gewricht dat er iets mis is?
Niet per se.
Veel mensen hebben gewrichten die regelmatig geluid maken zonder dat ze daar klachten van hebben. Een krakend, knakkend of klikkend gewricht hoeft op zichzelf geen teken van een probleem te zijn.
Belangrijker is wat je verder ervaart.
Een gewricht dat kraakt zonder pijn, zwelling, bewegingsbeperking of andere klachten is iets anders dan een gewricht dat plotseling begint te kraken na een blessure en tegelijkertijd pijnlijk of instabiel aanvoelt.
Daarom is het niet alleen interessant of een gewricht kraakt, maar vooral hoe het gewricht beweegt en hoe je lichaam daarop reageert.
Is gewrichten kraken schadelijk?
Voor de meeste mensen betekent het af en toe kraken van een gewricht niet automatisch dat er schade ontstaat.
Toch is "kraken is altijd onschadelijk" ook te simpel.
Als je een gewricht met veel kracht of herhaaldelijk in een beweging duwt die oncomfortabel is, kan dat irritatie of klachten veroorzaken. Zeker wanneer je probeert een gewricht steeds opnieuw te laten kraken omdat het anders niet "goed" voelt.
Een goede vuistregel is daarom:
Een geluid is niet hetzelfde als een probleem, maar pijn is wel een signaal om serieus te nemen.
Als een gewricht kraakt én daarbij pijn doet, gezwollen is, blokkeert, instabiel voelt of na een trauma anders is gaan functioneren, is het verstandig om het te laten beoordelen.
Waarom voelt kraken soms prettig?
Veel mensen ervaren na het kraken van een gewricht tijdelijk een gevoel van ruimte, ontspanning of verlichting.
Dat betekent niet noodzakelijk dat er iets "terug op zijn plaats" is gezet.
Een verandering in beweging, spierspanning en de manier waarop je het gewricht en de omgeving ervan waarneemt, kan bijdragen aan dat gevoel.
Ook bij een chiropractische correctie kan iemand een direct gevoel van verlichting of meer bewegingsvrijheid ervaren. Het hoorbare geluid zelf is daarbij echter niet het belangrijkste doel.
Onderzoek naar het hoorbare "pop"-geluid bij spinale manipulatie laat zien dat het geluid op zichzelf niet beschouwd kan worden als bewijs dat een behandeling succesvol is.
Wat is het verschil tussen zelf kraken en een chiropractische correctie?
Dit is een belangrijk verschil.
Wanneer je zelf je nek, rug of vingers kraakt, beweeg je een gewricht meestal op een manier die je lichaam al kent. Soms ontstaat daarbij een geluid, soms niet.
Een chiropractische correctie is iets anders. Daarbij wordt eerst gekeken naar je klachten, je bewegingsmogelijkheden en de manier waarop je lichaam functioneert. Een specifieke manuele techniek kan vervolgens worden gebruikt om een gewricht gecontroleerd te bewegen. Spinale manipulatie wordt in de medische literatuur beschreven als een gecontroleerde kracht op een gewricht; het doel is niet simpelweg om een "krak" te veroorzaken.
Een goede correctie hoeft daarom helemaal geen hoorbaar geluid te produceren. Wil je meer weten over de relatie tussen de wervelkolom en het zenuwstelsel? Lees dan ook ons artikel Hoe de wervelkolom en het zenuwstelsel samenwerken.
Een krakend geluid is dus niet het doel van een chiropractische correctie.
Het gaat om de beweging en de reactie van het lichaam — niet om hoeveel geluid je kunt produceren.
Wanneer moet je een krakend gewricht laten beoordelen?
Een krakend gewricht is meestal niet iets waar je je direct zorgen over hoeft te maken.
Het is wel verstandig om professionele beoordeling te zoeken wanneer het kraken samengaat met bijvoorbeeld:
duidelijke of toenemende pijn;
zwelling of warmte;
een gevoel van instabiliteit;
een gewricht dat blokkeert of "op slot" gaat;
een duidelijke verandering na een val, botsing of andere blessure;
krachtsverlies, gevoelsverlies of andere neurologische klachten.
Ook wanneer je merkt dat je een gewricht voortdurend moet kraken om tijdelijk een prettig gevoel te krijgen, kan het interessant zijn om te kijken waarom je lichaam steeds om die beweging vraagt.
Soms ligt de oplossing niet in vaker kraken, maar in het verbeteren van beweging, kracht, controle en belastbaarheid.
Wat kun je zelf doen?
Als je gewrichten regelmatig kraken maar je hebt geen pijn of andere klachten, hoef je het geluid meestal niet actief te bestrijden.
Blijf bewegen, wissel houdingen af en zorg ervoor dat je lichaam regelmatig verschillende soorten beweging krijgt.
Heb je wel klachten? Dan is het belangrijker om te kijken naar het volledige plaatje: wanneer ontstaan de klachten, welke bewegingen beïnvloeden ze, hoeveel belasting krijgt het lichaam en hoe goed kun je herstellen? Wanneer klachten steeds terugkomen, kan het ook helpen om verder te kijken dan alleen de plek waar je pijn voelt. Lees daar meer over in ons artikel Waarom komt pijn steeds terug?
Chiropractische zorg kan daarbij één van de manieren zijn om naar beweging en functie van het bewegingsapparaat te kijken. Chiropractische behandeling bestaat niet alleen uit manipulaties; afhankelijk van de situatie kunnen ook beweging, oefeningen en advies onderdeel zijn van de aanpak.
Tot slot
Gewrichten kraken betekent niet automatisch dat er iets mis is.
Een krakend geluid kan verschillende oorzaken hebben en is op zichzelf geen goede maatstaf voor de gezondheid van een gewricht.
Belangrijker zijn de beweging van het gewricht, eventuele pijn of andere klachten en hoe je lichaam zich aanpast aan belasting.
En misschien wel het belangrijkste om te onthouden:
Een krakend geluid is niet hetzelfde als schade — en een chiropractische correctie draait niet om het geluid.
Het doel is niet om zoveel mogelijk gewrichten te laten kraken. Het doel is om te begrijpen wat je lichaam nodig heeft om goed te kunnen bewegen en functioneren.
Opmerkingen